|
فصل
هفتم
حفاري
در فصل
هفتم در
سال 1375 به
قسمتهاي
شمالي
تپه
هگمتانه
و نيز به
محوطه
كارگاه
جنوبي
گسترش
يافت . در
فاصله 200
متري
جنوب
كارگاه
مركزي كه
مرتفع
ترين
قسمت تپه
هگمتانه
است در
ضمن كاوش
در سال 1362
آثار و
بقاياي
معماري
به طور
ناقص كشف
شده بود
هدف از
كاوش در
اين قسمت
لايه
نگاري
بوده و
اين امر
در شيب
گودال
بزرگي كه
به نام
گود شتر
خواب
ناميده
مي شد به
مرحله
اجرا
درآمد و
نتيجه آن
پيداشدن
ابنيه اي
بود كه با
خشت
ساخته
شده .
حفاري در
اين قسمت
به دليل
عدم وجود
لايه هاي
باستاني
در شيب
تپه منجر
به نتيجه
نشد فقط
هيات به
اين امر
پي برد كه
در زير
آثار
معماري
مكشوفه
يك لايه
قطور خاك
همراه
سنگريزه
و زير آن
لايه خاك
بكر زرد
رنگ وجود
دارد .
تحقيقات
در
كارگاه
جنوبي تا
سال 1374
متوقف شد
در
تابستان 1374
بعد از
آنكه
آثار
معماري
شهر
باستاني
در
كارگاه
مركزي
كشف شد
وجود
ارتباط
بين
ابنيه
باستاني
كارگاه
مركزي با
كارگاه
جنوبي
محتمل به
نظر مي
رسيد به
همين جهت
در
تابستان 1374
در ششمين
فصل كاوش
تحقيقات
در
كارگاه
جنوبي
نيز
انجام
پذيرفت و
با كمال
تعجب
عليرغم
فاصله
حدود 200 متر
بين دو
كارگاه
فوق
الذكر
آثار
معماري
مشابه
كارگاه
مركزي در
كارگاه
جنوبي
ديده مي
شد ولي
اين امر
مسلم مي
نمود كه
روند
معماري
شهر
باستاني
تا
كارگاه
جنوبي
نيز
ادامه
دارد.
آثار دو
معبر و
خانه هاي
مشابه در
كارگاه
جنوبي
نيز از
زير خاك
بيرون
آمد.
( معابر
شماره 11و 12 ) .
بعد از
چگونگي
گسترش
شهر
باستاني
به طرف
جنوب تپه
هگمتانه
تحقيق در
جهت
توسعه
شهر
باستاني
به سمت
شمال تپه
هگمتانه
نيز
انجام
پذيرفت . د
رمحوطه
شمال
ارتفاعات
تپه
هگمتانه
نيز
انجام
پذيرفت .
در محوطه
شمال
ارتفاعات
تپه
هگمتانه
به يك
باره كم
شده و
محوطه
صاف و
مسطحي را
به وجود
آورده
بود . از
ديد
باستان
شناسي به
نظر مي
رسيد كه
محدوده
شهر با
حصار
باستاني
بايد به
اين
ارتفاعات
ختم شود و
محوطه
پست و
مسطح
شمال تپه
هگمتانه
بايد
خارج از
محدوده
شهر
باشد.
حفاري
جهت پي
بردن
به
بقاياي
حصار و
برجهاي
آن در
هفتمين
فصل
كاوش (1375)
ترانشه
هاي AE22-24/ AF 23-25/AG 24-25
خوشبختانه
باعث كشف
بقاياي
بيشتري
از حصار
خشتي در
اين نقطه
از تپه
هگمتانه
گرديد.
حفاري در
اين
محوطه
نشان داد
كه حصار
خشتي كه
از
كارگاه
شرقي به
طرف شمال
احداث
شده
احتمالا"
در
ترانشه AK21
جهت خود
را تغيير
داده و به
طرف شمال
غربي تپه
هگمتانه
ادامه مي
يابد و
بعد از 60
متر در
ترانشه AF24
مجددا"
جهت خود
را به طرف
شمال با
زاويه 90
درجه
تغيير
مسير مي
دهد خط
حركت
حصار از
اين نقطه
به طرف
شمال
همسو با
خط حركت
آن
كارگاه
شرقي به
طرف شمال
تپه مي
باشد .
بدنه
حصار
مكشوفه
در
ترانشه
هاي فوق
الذكر
نيز مثل
بدنه آن
در ساير
نقاط
حفاري
شده با
جرز
ونماي
زيبا
مزين است
اندازه
نماها به
ابعاد 50/2-70/2 و
جرزها 30/1-10/1
متر است
علاوه بر
اين آثار
مرمت در
قسمتهاي
فوقاني
حصار
ديده مي
شود .
اندازه
خشتهايي
كه در
دوره اول (
طبقه
تحتاني )
جهت
احداث
حصار شهر
به كار
برده شده
اما
خشتهائي
كه براي
مرمت در
دوره دوم
معماري (
طبقه
فوقاني )
مورد
استفاده
قرارگرفته
بزرگتر
از
خشتهاي
حصار
دوره اول
مي باشد .
اندازه
آنها 12*50*50
سانتي
متر است .
علاوه بر
پيداشدن
بقاياي
حصار در
محوطه
شمالي
تپه
هگمتانه
آثار يك
پشت بند
خشتي به
طول و عرض 4*21
متر
مشاهده
شد كه به
احتمال
زياد در
دوره دوم
جهت
تقويت
حصار شهر
در اين
نقطه
ايجاد
شده است .
كشف
بقاياي
حصار
خشتي در
محدوده
شمالي
تپه و
روند
ساخت آن
در
كارگاه
شرقي تا
شمال تپه
هگمتانه
نشان داد
كه نقشه
شهر
باستاني
به صورت
دايره
مربع يا
مستطيل
نيست
بلكه به
صورت
كثير
الاضلاع
يا يك نوع
شكل خاصي
است كه
ادامه
حفاري در
آينده
وضعيت آن
را مشخص
خواهد
كرد.
در
پشت حصار
خشتي
مكشوفه
در شمال
تپه
هگمتانه
مجددا"
آثار يك
جوي آب
نمايان
شد جوي آب
با مصالح
آجر و به
ابعاد 9-8*33*33
سانتي
متر و در
امتداد
بدنه
داخلي
حصار و به
فاصله 50-40
سانتي
مترآن
احداث
شده است
بقاياي
جوي آب در
اين
محوطه و
نيز در
محوطه
هاي
كارگاه
شرقي پشت
برجهاي
اول و دوم
نشانگر
اين است
كه كانال
آب رساني
شهر در
امتداد و
كنار
حصار از
جنوب به
طرف شمال
احداث
شده است
ساكنان
خانه
هايي كه
در اطراف
معابر
زندگي مي
كرده اند
مي
توانستند
به راحتي
از آب اين
جوي
استفاده
نمايند .
بدين
ترتيب
هيات
باستان
شناسي
ايران نه
تنها
توانست
در ضمن
كاوشها
خود به
آثار
معماري
شهر
باستاني
، حصار و
برجهاي
آن
دسترسي
پيدا
نمايد
بلكه به
تدريج
تاسيسات
ديگر شهر
مثل
تاسيسات
آبرساني
نيز مورد
شناسايي
قرار
گرفت .
آثار
معماري
شهر نيز
در كنار
جوي آب در
ترانشه AC23/
AD 23-24
نمايان
گرديد
هرچند
آثار
معماري
مكشوفه
شديدا"
تخريب
شده بود
اما
نشانه
هايي از
وجود يك
معبر (
معبر
شماره 6)
ونيز
بقاياي
معماري
خانه هاي
اطراف
معابر
ديگر
ديده شد (
فصل هشتم 1376)
.
بدين
ترتيب
روشن شد
كه
تاسيسات
شهري كه
از
كارگاه
جنوبي ،
مركزي و
شرقي
ردپايي
شده تا
شمال تپه
هگمتانه
در طول
حدود 500
متررا
اشغال مي
كند جالب
اينكه در
اين
مساحت
تمام
خانه
هايي كه
در اطراف
معابر
احداث
شده
داراي يك
نقشه
مشخص مي
باشد و در
محدوده 5/17*5/17
متر
ساخته
شده است .
معبري كه
در شمالي
ترين
نقطه تپه
هگمتانه
و در
ترانشه AD
23و
AC23
نمايان
شد ششمين
معبري
بود كه به
وسيله
هيات
اعزامي
از
سازمان
ميراث
فرهنگي
كشور (
پژوهشكده
باستان
شناسي )
شناسايي
شد معبر
ششم نيز
موازي
پنج معبر
قبلي
بوده و در
جهت شمال
شرقي –
جنوب
غربي
احداث
شده است .
|
