فصل نهم

تغييرات حاصله با اختلاف اندازه خشتها مشهود است به طوري كه محلهايي دردوره دوم مرمت و بازسازي شده داراي خشتهايي به ابعاد 12*50*50 سانتي متر است . حفاري آخرين ترانشه هاي نهمين فصل كاوش يعني ترانشه هاي O21-22 نيز ضمن آشكار كردن قسمت ديگري از حصار خشتي ، مرمت و تغييرات بيشتري را نشان دادند . بقاياي حصار خشتي مكشوفه در اين ترانشه ها ضمن تاييد مجدد استفاده از خشتهاي بزرگتر جهت مرمت نشان داد كه حصار در اين نقطه از شهر قطورتر شده است . يعني اين بخش از حصار شهر به اندازه 4 متر قطورترشده است . علت اين امررا در رابطه با تاسيسات شهري اطراف آن جستجو كرد كه در آينده با گسترش حفاري به ترانشه هاي ديگر دراين كارگاه علت آن روشن خواهد شد . ادامه كاوش دردالان واقع در ترانشه N22 باعث كشف درديوار كوچكي خشتي شد كه ارتباط دو طرف دالان يا راهرو رادر درون حصار قطع مي كرد . دو ديوار كوچك در فاصله يك متري هم قرار داشتند . فضاي 2*1 متر بين دو ديوار مذكور با خاك پرشده بود كه شايد به منظور صرفه جويي در استفاده از مصالح ، اين فضا را با خاك پركرده اند . ديوارهاي كوچك هم اندازه نبودند بلكه يكي به ابعاد 5/1*2 متر و ديگري به ابعاد 2*2 متر بود . به نظر مي رسد كه احداث كنندگان ديوارهاي كوچك سعي كرده اند با احداث آنها ارتباط دو طرف دالان يا راهرو راازهم قطع كنند .

متاسفانه بازهم به دليل تخريب شديد ، آثار بقاياي معماري شهر كه مي بايستي در پشت حصار در محوطه جنوبي ترانشه N21-23 و O22 وجود داشته باشد شناسائي شد هرچند بقاياي مختصر از ديوارهاي خشتي خانه هاي شهر باستاني كه متصل به حصار شهر بود ديده مي شود . با حفاري 5 ترانشه 10*10 متر و عمق خاكبرداري بين 5-2 متر نهمين فصل حفاري پايان يافت .

كشف آثار و بقاياي حصار د رنهمين فصل كاوش در ترانشه هاي P21-22 / O21-22/ N22-23 نشان مي دهد كه حصار شهر ابتدا درترانشه AG26 به طول 120 متر درجهت شمال غربي تپه هگمتانه امتداد مي يابد و سپس از نقطه اي (احتمالا" از ترانشه Z15 ) مسير خود را به طرف جنوب غربي تغيير مي دهد . آگاهي از روند ساخت حصار شهر باستاني از گوشه جنوب شرقي تپه هگمتانه به طرف شمال و سپس غرب تپه هگمتانه مي توان چنين ازعان داشت كه حصار شهر باستاني به صورت كثير الاضلاع چند ضلعي است .