فصلهاي اول تا چهارم

          در سالهاي قبل از پيروزي انقلاب اسلامي ايران براي اولين بار توجه مركز باستان شناسي سابق ايران به تپه هگمتانه جلب مي شود . اين در شرايطي بود كه تعداد زيادي از هياتهاي بيگانه در سراسر ايران مشغول تحقيقات باستان شناسي بودند. در اين راستا بودجه كلاني جهت خريد مستحدثاتي كه بر روي تپه باستاني هگمتانه احداث شده بود اختصاص داده شد و از محل اين بودجه تعداد زيادي از خانه ها ، مغازه ها و گاراژهايي كه در محدوده25 هكتارقرارداشت فاز اول خريداري و تخريب شد. هدف از اين اقدامات آماده كردن زمينه لازم يا پاكسازي مستحدثات جديد از روي تپه هگمتانه وايجاد فضاي لازم جهت حفاري و آغاز تحقيقات باستان شناسي بود. در سالهاي 1352 و 1353 مهندس م. مهريار در چارچوب برنامه آماده سازي تپه هگمتانه براي انجام تحقيقات درازمدت باستان شناسي اقدام به محصور كردن فضاي 25 هكتاري آزاد نمود. هرچند برنامه حصار كشي به صورت كامل اجرانشد اما بخش زيادي از تپه محصور گرديد .

از سال 1353 تا سال 1361 هيچگونه اقدامات ديگري در تپه هگمتانه صورت نگرفت . در طول اين مدت به دليل عدم حصاركشي كامل متاسفانه تپه به يك زباله دان بزرگ شهر همدان تبديل شد بدين ترتيب در مركز شهر همدان محيط بسيار نامساعد و غير بهداشتي به وجود آمد كه همه مقامات و دست اندركاران و مخصوصا" مردم شهر از آن ناراحت و نگران شده و خواستار رسيدگي به اوضاع نابسامان تپه هگمتانه شدند . در اين موقعيت بود كه در سال 1362 مركز باستان شناسي سابق ايران به همراه دفتر آثار تاريخي سابق اقدامات اوليه خود را آغاز كردند و به دنبال آن هيات باستان شناسي ايران به سرپرستي دكتر محمد رحيم صراف وارد همدان شد. هدف از حضور باستان شناسان ايران در تپه هگمتانه انجام اقداماتي در جهت تغيير چهره نامساعد تپه هگمتانه و معرفي يكي از ارزنده ترين ميراث فرهنگي كشور بود.

         هيات باستان شناسي ايران در سالهاي 63-1362 و نيز بعد از توقف دو ساله در سالهاي 67-1366 اقداماتي چه در جهت سامان دهي و نيز تحقيقات باستان شناسي انجام داد متاسفانه مطالعات هيات در سالهاي 72-1368 به مدت پنج سال ديگر مجددا" متوقف شد ليكن از سال 1373 تا كنون هيات باستان شناسي ايران موفق گرديد با كمك مسئولين سازمان ميراث فرهنگي كشور برنامه هاي تحقيقاتي و سامان دهي تپه هگمتانه راادامه دهد. از آن تاريخ همه ساله اين برنامه ها به مدت  45 تا 60  روز انجام مي گيرد و فقط در سال 1378  به دلايل فني مدت كاوش هيات حدود 3 ماه  ( 90 روز )  بوده است.