تپه تاريخي هگمتانه با وسعت بيش از30 هكتاروبا ارتفاع 1800 مترازسطح آبهاي آزادودرقسمت شمال وشمال شرق شهرهمدان واقع شده است .

     عمليات بررسي وكاوش برروي محوطه باستاني هگمتانه ابتدا قبل ازانقلاب توسط ژ.د.مرگان وهمچنين توسط شارل فوسي ودرسال 1913 ميلادي ازطرف موزه لوورودرگودال معروف به شترخواب انجام گرفت سپس درسالهاي 1352 الي 1354 كارآماده سازي تپه جهت كاوشهاي علمي توسط سازمان ميراث فرهنگي كشوروبه سرپرستي آقاي مهندس محمد مهريارتداوم يافت .

   پس ازپيروزي انقلاب اسلامي كاوش هاي باستان شناسي درسال 1362 توسط هيات ايراني به سرپرستي دكترمحمد رحيم صراف آغازگرديدوتا پايان سال 1379 مجموعا" يازده فصل كاوش درآن انجام گرفت

   پس ازكاوشهاي علمي وايجاد ترانشه هاي متعددي به منظور شناسائي وضعيت تاريخي هگمتانه دراطراف ومركزتپه هيات باستان شناسي ايران موفق گرديد شهربزرگي را كه با بهره گيري ازيك سيستم عظيم معماري ومدول دار پيروي مي نمود كشف نمايد

نتيجه فعاليتهاي هيات باستان شناسي كشف شهرباستاني هگمتانه كه ازنوع شطرنجي (هيپودامين ) مي باشد كه مصالح بكاررفته جهت ساخت شهر، خشت وآجردرابعاد متفاوت است . همچنين بعد ازادامه عمليات حفاري بخشهايي ازحصارعظيم شهربه قطرتقريبي 9 متروارتفاع 8 تا 12 متركشف گرديد. حصارمذكور كه درفواصل معين داراي برج هاي عظيم بوده ، شهركهن هگمتانه رادربرمي گرفته است .

    درادامه روند كاوش ، قسمتهايي ازسيستم آبرساني درقالب جويهاي متعدد نمايان گرديد . بخشهايي ازاين جويها به فاصله نيم مترازحصاركشف شده درشرق هگمتانه ومعابر كارگاه جنوبي بدست آمده است .