ژئومورفولوژي (زمين ريخت شناسي) استان همدان

زمين ريخت شناسي استان

استان همدان در منطقه‌اي ناهموار كوهستاني و فلاتي قرار گرفته كه قسمت‌هاي جنوبي و جنوب‌غربي اين منطقه , مربوط به بخش‌هايي از رشته‌كوه‌هاي زاگرس است قسمت‌هاي مياني مربوط به زون سنندج - سيرجان و نواحي شمال‌شرقي ، استان بخش‌هايي ايران مركزي را شامل مي‌شود

اين سه محدوده با توجه به گسترش سازند و نوع ليتولوژي مربوط به هر يك ، عمدتا توسط دو گسل بزرگ تفكيك مي‌گردند يكي گسل حسن‌‌‌‌‌آباد كه به طور جزيي‌تر گسل آوج را نيز مي‌توان در نظر گرفت و دومي گسل بزرگ رورانده زاگرس كه زون دگرگوني سنندج - سيرجان را از زاگرس مرتفع جدا مي‌سازد در دوران پالئوزوئيك فعاليت هر سنين كه از نوع خشكي‌زايي بوده ( اپيدوژييك منفي ) موجب پيشروي درياي پرمين درايران شده است ، حركات اين جنبش درمحل كنوني زون سنندج - سيرجان يك حوضه‌ي رسوبي جديد را به وجود آورده ‌است مواد رسوبي اين حوضه در اواخر دوره ترياس بر اثر يك جنبش زمين‌ساختي ديگر به نام كبميرين پيشين دگرگون شده‌اند اين حركات كوه‌زايي ترياس در زاگرس نسبت به ساير نواحي ايران شدت كمتري داشته ‌است حوضه‌ي زاگرس در طول گسل‌هاي ايجاد شده در زمان پرمين و يا قبل از آن به طور محلي , درحال فرونشيني بوده و رسوب‌گذاري كربناته دريايي در پرمين و ترياس زيرين در آن انجام پذيرفته است در ترياس مياني عقب‌نشيني دريا با رسوب ‌گذاري رخساره‌هاي تبخيري مشخص است

جنبش ديگري كه در دگرشكلي سنگ‌هاي منطقه تاثير گذاشته است جنبش تكنونيكي معروف به كيمري پسين (ژوراسيك پسين- كرتاسه پيشين) است كه دگرگوني مجدد سنگ‌هاي منطقه‌ي سنندج - سيرجان و فعاليت ماگمايي اين منطقه , ناشي از فعاليت تكتونيكي مذكور است به نظر مي‌رسد كه در پايان دوران مزوزوييك پوسته‌هاي اقيانوسي موجود بين عربستان و آسيا , ماكزيمم فعاليت خود را انجام داده و حوضه‌ي زاگرس بسته شده است و بخشي از آن فعاليت مهمي نداشته است زيرا مجموعه‌هاي افيوليتي جاي‌گير و تثبيت گرديده و رسوبات تخريبي كم‌عمق پالئوسن - ائوسن با ديگر شيبي آنها را پوشانده‌اند در اواخر دوران دوم و اوايل دوران سوم , بر اثر رخداد تكتونيكي و زمين‌ساختي اراميد(لارامين) فعاليت ماگمايي در منطقه‌ي همدان موجب تشكيل توده‌هاي نفوذي منجمله : گرانيت الوند و گرانوديوريت سامن گرديده است و پس از آن رخدادهاي زمين‌ساختي ديگري كه به آخرين مراحل حركات كوه‌زايي آلپي مربوط است در منطقه‌ي همدان تاثير چنداني نداشته ‌است