تعريف پروژه هگمتانه

         بررسي وشناخت اوضاع فرهنگي ، اجتماعي ، سياسي ، اقتصادي و مذهبي كشور ما در طول تاريخي از حدود2550-2750 پيش، يكي از ادوار مهم تاريخ مي باشد ، به عنوان يكي ازمهمترين پروژه هاي علمي كشور محسوب مي‌گردد. به همين جهت تپه باستاني هگمتانه به عنوان مقرحكومت دولت مادها ازطرف دانشمندان محققين و باستان شناسان ، شناسائي و معرفي گرديده است . دستيابي به موارد و شواهدي در رابطه با مسائل علمي فوق‌الذكر به عنوان يك پروژه با اهميت ، در راستاي فعاليتهاي فرهنگي كشور محسوب مي‌گردد.

      دستيابي به آثار و مداركي در رابطه با كشور ماد از مدتها پيش سرلوحه برنامه‌هاي علمي كشورهاي خارجي بوده است و به همين دليل آقاي فوسه ازطرف دولت فرانسه درسال 1913 ميلادي وارد همدان شد، تا به اين امر مهم جامع عمل بپوشاند، متاسفانه كوششهاي اين هئيت فرانسوي مثمرثمر واقع نگرديد و فوسه نااميدانه ايران را ترك نمود و جامعه بين المللي باز هم از چگونگي تاريخ دويست ساله ايران بي اطلاع ماند. درسالهاي 1347 لغايت 1354 مقدمات تازه‌اي با خريد تعدادي ازخانه‌هاي كه برروي تپه باستاني هگمتانه ساخته شده بود ، بوسيله دولت وقت (سازمان ميراث فرهنگي كشور) وآزادسازي 27 هكتارآن فراهم گرديد، تاكوششهاي بين اللملي جديدي براي دستيابي به مدارك باستاني درون تپه هگمتانه آغازگردد. اما پيروزي انقلاب اسلامي ايران به باستانشناسان ايراني فرصت داد تا بخت خود را بيازمايند، به همين دليل ازسال 1362 هئيت باستانشناسي ايران به همدان وارد وفعاليتهاي پژوهشي خود را آغاز نمود. سال 1379 يازدهمين فصل كاوش اين هيات بود در طول اين مدت هيات باستانشناسي ايران موفق شد، آثار معماري غني ، مربوط به استحكامات مقرحكومتي رادرعمق 5-2 متري كشف نمايد. سيستم معماري آثار مكشوفه نشانگر طراحي بسيار غني از يك شهر حكومتي بدست معماران ، مهندسان ، نقشه برادران وساير متخصصين در دنياي باستاني است . ارزش و اهميت آثارمعماري شهرباستاني مكشوفه در اين است ، كه درطراحي شهر مذكور مدلسازي براي اهداف معين (ولي ناشناخته ) انجام گرفته است . هيات باستانشناسي ايران درمحوطه شرقي تپه هگمتانه ، كه درعين حال منطقه شرقي شهر باستاني نيز مي‌باشد، به چنين آثاري دست يافته است . هنوز محوطه‌هاي مركزي ، شمالي ، جنوبي ، غربي شهر يا مقر حكومتي شناسائي نشده اند، طبيعي است دراين محوطه‌ها هيات انتظاركشف كاخها ، معابد، خزائن و ديگر تاسيسات رادارد.

      كوششها و دستاوردهاي باستان شناسان ايران بهمراه ساير متخصصين و دست‌اندكاران ايراني در سطح وسيعي در ايران مطرح گرديد وحتي به مجامع علمي و دانشگاههاي كشورهاي ديگر جهان نيز گسترش يافت .

       از طرف ديگر ، آغاز تحقيقات باستانشناسي ، درسال 1362 هيات باستانشناسي ايران را به تلاش وكوششي در جهت ساماندهي تپه هگمتانه وادار نمود. بطوريكه درطول يازده فصل كاوش ، هيات اعزامي ازطرف سازمان ميراث فرهنگي كشور توانست چهره زشت تپه رابه يك فضاي مطبوع و علمي و فرهنگي تبديل نمايد. وجود موزه هگمتانه موقت هگمتانه ، آزمايشگاه ، آتليه عكاسي و نيز ايجاد پوشش براي آثار معماري مكشوفه و تبديل آن به يك موزه طبيعي در دل تپه و نيز ايجاد فضاي سبز بخشي ازكوششهاي آنها بود . اكنون وقتي كه بازديدكنندگان داخلي و خارجي از ميدان هفت تير وارد تپه هگمتانه مي‌شوند، در مقابل خود فضاي مطبوع و زيبايي را مي‌يابند كه براحتي و آسايش مي‌توانند در خيابانها و معابر آن گام برداشته و از آثار و مدارك علمي به نمايش گذاشته شده بازديد نمايند. اما اين هنوز گامهاي اوليه‌اي است كه سازمان ميراث فرهنگي كشور برداشته هنوز راه درازي براي ايجاد كامل مجموعه تاريخي -  فرهنگي هگمتانه باقي مانده است . اما چگونه ميتوان به هدف نائل گرديد؟ آنچه مهم است ، اينكه تپه هگمتانه در دل شهر همدان قرار دارد و در دل اين تپه يك شهر عظيم با حصارها ، برجها ، كاخها ، معابر، آرامگاهها وخزائن وغيره نهفته است و در طول سالهاي آينده اين آثار از زير خاك خارج خواهدشد. خارج كردن شهرباستاني از درون خروارها خاك معرفي آن به دنيا از يك طرف ، ايجاد فضاي علمي فرهنگي و رفاهي از طرف ديگر مسائلي است كه ، بايد با همكاريهاي علمي جهاني صورت پذيرد. افق آينده مجموعه تاريخي _ فرهنگي تپه هگمتانه اين است كه روند تحقيقات علمي در سالهاي آينده شهر يا مقرحكومتي شناسائي خواهدشد، در اطراف آن تمام امكانات لازم براي ساماندهي مثل تاسيس موزه ، كتابخانه ، آزمايشگاه ، آتليه عكاسي ، نمازخانه ، مخازن جهت نگهداري اشيا باستاني مكشوفه ، سالنهاي نمايش ، سخراني وغيره ايجادگردد تا صدها و هزاران توريستي كه سالهاي آينده از دروازه شهر باستاني هگمتانه به شهر وارد مي‌شوند، امكان يابند به شكل آبرومندانه و با يك برنامه منظم ازمجموعه تاريخي _  فرهنگي هگمتانه بازديد نمايند. اكنون كه ما هنوز اولين گامها را در طول دو سه سال گذشته با قبول مشكلات و نارسائيها برداشته‌ايم ، هر روز روند بازديدكنندگان چه ايراني وچه خارجي رو به گسترش است . اكنون نياز به يك طرح همه جانبه درجهت ساماندهي مجموعه كامل فرهنگي _ تاريخي تپه هگمتانه و راه اندازي و در نهايت آمادگي براي پذيرش هزاران نفرتوريست علاقمند به ميراث فرهنگي ايران احساس ميشود.

        طبيعي است در راه رسيدن به چنين هدف علمي – فرهنگي وتوريستي مشكلات و مسائل عديده‌اي وجود داردكه از اهم آن طراحي يك مجموعه فرهنگي _ تاريخي برروي تپه هگمتانه ونيزكمكهاي مالي در جهت پياده كردن طرح مورد نظر مي‌باشد.